Column

3 oktober 2004, Cobo Arena, Detroit MI, USA

Zaterdag 2 oktober

Met een dubbel gevoel sta ik vroeg op. Het is inmiddels alweer meer dan een jaar geleden dat ik weemoedig naar het lege podium in het Giants Stadium keek waar de klanken van Jersey Girl nog steeds leken rond te dwalen. Daar en toen aan mijn zijde waren Lars en Miranda, die dit keer beide niet mee kunnen naar Detroit waar Bruce neerstrijkt voor de Vote for Change tour. Dit keer ga ik alleen omdat zo'n trip helaas teveel is voor Miranda haar lijf. Afscheid nemen is daarom dubbel en vreemd voor ons beide, ik weet niet wie wie meer gaat missen. Het dubbele gevoel zit ook in de verwachting van de show en in hoeverre het politieke karakter samen zal gaan met Rock 'n Roll. Op het station aangekomen merk ik dat niet alleen Amerika in de ban van politiek is, het perron staat vol met mensen op weg naar de demonstratie tegen de kabinetsplannen. De trein naar Schiphol rijdt volgestouwd aan mijn neus voorbij en ik zie de bui al hangen. Nu ben ik blij dat de Nederlanders hun mond opentrekken en het huidige kabinet duidelijk maken dat de maat vol is, alleen het tijdstip komt voor mij erg ongelegen. Ik besluit Miranda te bellen en wordt door haar naar Schiphol gebracht, met een nog groter schuldgevoel neem ik wederom afscheid...

Na een verder voorspoedige reis kom ik zo'n tien uur later aan in Philadelphia en ik moet zeggen dat ik me meer welkom voel dan vorig jaar in New York, tot ik bij de douane kom. Deze meneer is duidelijk niet van plan om iedereen op een vriendelijke manier in Amerika te ontvangen. Na het afgeven van mijn paspoort en de in het vliegtuig ingevulde formulieren leun ik wat tegen "zijn" balie, wat een panische reactie tot gevolg heeft; "Get the hell from my counter, what do you want?" Ik besluit mijn mond maar te houden en beantwoord zijn overdreven vragen zo netjes mogelijk. Sinds kort moet je vingerafdrukken achterlaten en wordt er een digitale foto van je gemaakt voor je de States in mag. Nadat ik als een hond afgesnauwd ben omdat ik niet snel genoeg mijn rechtervinger op het lampje leg ben ik het toch echt zat. Ik kan het niet laten om na een wederom gesnauwd "look in the camera" te reageren met "Well, I hope you won't expect me to smile for you, cos I won't!" Ik kijk dus in zijn verbaasde ogen als hij de foto neemt in plaats van in de camera. Na het ontvangen van mijn paspoort loop ik gauw door met een "Thanks, I feel very welcome now". Ik weet niet wat het is met die Amerikanen maar ze gaan ervan uit dat enkel zij het gelijk aan hun zijde hebben en dat "buitenlanders" óf een gevaar óf niet belangrijk zijn. Ik kan niet over deze arrogantie uit maar na een paar minuten in dit land, wat ooit toonbeeld was van dromen en hoop, is het probleem duidelijk en ook de noodzaak to Vote for Change. Een paar uur later stap ik in Detroit wederom in een andere wereld. Ik weet niet wat het is maar al op het vliegveld voelt deze stad weemoedig en, op een vervallen manier, gelaten aan. Ik ga tevergeefs op zoek naar een bus, tram of een metro. Als ik aan een mevrouw van de security vraag waar de bussen zijn, word ik nog net niet uitgelachen...de enige manier om de 35 kilometer naar Downtown Detroit te overbruggen is met de auto ofwel een dure taxi. Het is natuurlijk niet voor niets Motorcity maar dat General Motors en Chrysler zover gaan om zelfs het openbaar vervoer te beperken, om zo maar meer auto's te verkopen, gaat mij wat ver. Toch schijnt dat het geval te zijn, ten minste volgens zowel de eigenaar van mijn motel als de taxichauffeur die de auto-industrie zelfs vergelijkt met de maffia. Al rijdend door het ontzettend saaie en vervallen Detroit, vraag ik me echt af waar ik ben terechtgekomen. De buitenwijken lijken in alles op grote woonwagenkampen en Downtown ziet er zo ongezellig en groezelig uit dat je er verdrietig van wordt. Het enige wat deze stad mooi maakt is de auto-industrie en dat zie je. Als autoliefhebber kijk ik mijn ogen uit. Er komt zoveel moois voorbij dat je er bijna pijn in de nek van krijgt.

Het motel lijkt bij binnenkomst op een afwerkplek maar dan wel met nette en verzorgde kamers. Rond drie uur 's nachts blijken mijn vermoeden te kloppen. Ik word wakker door een boel lawaai op de gang en na een half uurtje besluit ik voor de zekerheid toch even te kijken door de "peep-hole" en kijk recht in een orgie op de kamer tegenover mij. Naakte dames rennen over de gang op zoek naar stimulerende middelen... al lijken ze die niet echt nodig te hebben. Ik check het slot op de deur voor de zekerheid en ga maar gauw weer liggen om de rest van de nacht wakker gehouden te worden door de jetlag maar met name het gekreun, gehijg en de piepende bedden in alle omliggende kamers. En dan te bedenken dat Miranda eigenlijk het Marriot wou boeken maar ik dat overdreven vond...

Zondag 3 oktober

Vroeg in de ochtend even met Miranda bellen die mij vertelt over de perikelen bij de deur voor de show in Cleveland. Pas om drie uur mocht iedereen in de rij en wat volgt is een oneerlijke en chaotische loterij. Ik besluit me te gaan douchen en maar eens bij de arena te gaan kijken. Al lopend valt wederom het grijze en vooral de verlatenheid op. Wat een verschrikkelijke saaie stad, er is zelfs geen McDonalds te bekennen. Bij de Arena zie ik drie mensen staan die me bekend voorkomen en kan dus rustig "goedemorgen" zeggen. Jan blijkt al vanaf 1 uur bij de arena te staan en Johan en Ankie zijn net voor mij gearriveerd. Zo'n tien minuten later komt er nog iemand aangelopen, het blijkt Arjan te zijn... juist we staan er nu met ons vijven en allen uit Nederland. Even later voegt Ross zich bij ons en dat is een bekende van Jan, Ankie en Johan want hij regelde de rij tijdens de laatste shows in Shea Stadium vorig jaar. Al snel blijkt dat er wederom een loterij zal plaatsvinden en dat we niet bij de arena mogen blijven, we moeten maar om 3 uur terugkomen. We besluiten in de lobby van het tegenover de arena gelegen hotel te gaan zitten samen met de twee belgen die zich inmiddels bij ons gevoegd hebben. In de lobby vertelt Ross over de show in Cleveland waar hij bij aanwezig was, zijn enthousiasme voorspelt in ieder geval veel goeds. Al snel komt het gesprek op de politieke achtergrond van de tour en voor we het weten gaat de discussie over de huidige situatie in Amerika, Europa en de rest van de wereld. Ross blijkt veel te weten over de situatie in de wereld en zo worden wij bijgepraat over politiek Amerika. Het was zeer verhelderend en tegelijkertijd ontmoedigend. De conclusie is dan ook dat het haast onmogelijk is om niet cynisch te worden... oftewel "all we can do is being cynical and once in a while see a Springsteenshow to keep us sane". Gelukkig kunnen we er nog om lachen. Ik moet wel zeggen dat alle gesprekken met Ross, maar ook andere Amerikanen eerder op de ochtend mij duidelijk hebben gemaakt dat er niet zomaar een oplossing is en dat John Kerry het antwoord waarschijnlijk ook niet weet. Maar het is wel duidelijk dat het Amerika van Bush een Amerika is die ver weg staat van Democratie en zeker geen Land of Hope and Dreams meer is. We leven in gevaarlijke tijden en het enige wat we kunnen hopen is dat de Amerikanen kiezen voor verandering...

Om drie uur komen we terug bij de Arena alwaar iedereen die op dat moment aanwezig is een bandje met een nummer krijgt. Om half 5 zal er een nummer getrokken worden, en de mensen met de 400 nummers na het getrokken nummer komen in de pit. Het maakt dus niet uit hoe laat je er was want het is een complete loterij. Wij hebben nummers rond de 250 en rond half 5 blijkt dat wij geluk hebben en we sluiten dus netjes aan in de rij voor de pit. Als de deur opengaat en we de kleine arena betreden blijken we vlak voor Nils terecht te zijn gekomen, samen met Jos en Muriėl van Be True staan we zo met een groepje Nederlanders op een mooie plek. Tuurlijk we hadden nog mooier kunnen staan maar niet als je daarvoor spelletjes moet spelen, wat helaas nog steeds gebeurt.

De Show

Rond half acht gaan de lichten uit en stapt Bruce samen met Michael Stipe het podium op. Bruce begint met te zeggen dat hij geen "Bruuuuuuce" wil horen tijdens de show omdat er vele geweldige muzikanten op het podium zullen staan. Dit publiek blijkt goed te kunnen luisteren en toont respect voor de andere muzikanten. Daar moet bij worden aangetekend dat het een Bruce Springsteen and the E Street Band show is... dat blijkt uit alles, van de security, stage-crew maar vooral door het publiek wat voor 90% uit Springsteenfans lijkt te bestaan. Nadat Bruce en Michael de band Bright Eyes hebben aangekondigd kijken we een half uur naar deze band. Ik ben verre van onder de indruk, het komt allemaal erg krampachtig over. Over de lyrics kan ik niets zeggen want die waren niet te verstaan... De zanger deed me denken aan een jonge onzeker kloon van Stipe maar dan veel minder getalenteerd. De muziek kon mij ook niet boeien, voor mijn gevoel speelden ze steeds twee nummers door elkaar. Toen ik dat tegen Jos zei, kwam hij met de genadeklap: "En het zijn ook nog eens steeds de twee zelfde nummers".

REM werd door Bruce aangekondigd en zij leverden een zeer goede set af. Enthousiast, gedreven en vooral goed. Michael Stipe verbaasde me nog het meest. De introverte vreemdheid was in geen velden of wegen te bekennen maar in plaats daarvan stond er een positief, enthousiast en zeer open performer en een met idealen die hij wilde delen maar niet opleggen. Leuk detail was dat Michael Stipe gekleed was in een compleet wit kostuum met wit geverfde legerkisten. De gedreven set van REM werd afgesloten met het eerste optreden van Bruce. Ze speelden eerst Bad Day, één van mijn favorieten, waarbij Bruce meezong in het refrein en een gitaarsolo voor zijn rekening nam. Dit bleek een goede combinatie en een nummer dat Bruce lijkt te liggen. Het tweede nummer Man of the Moon is wellicht bekender maar hier was ik iets minder van onder de indruk. Het klonk goed met Bruce en Michael die om en om de coupletten voor hun rekening namen, het was enkel net of het refrein net te hoog was voor Bruce en hij er niet echt kracht in kon leggen. Ondanks dat een mooie uitvoering en een waardige afsluiter van de set van REM.

En dan komen er bekende gezichten het podium opgelopen met bekende taferelen. De stage crew zorgt dat binnen no time alles klaar staat voor datgene waar we (bijna) allemaal voor gekomen zijn. De band komt het podium op in het donker gevolgd door Michael Stipe die na een knikje van Bruce het startschot geeft en dan...

Bruce loopt naar de punt van het podium met een akoestische gitaar en zijn fender op zijn rug. Langzaam begint Bruce met de Star Spangled Banner op de akoestische gitaar en met Slide, qua sound gelijk met USA Blues. Het klinkt beklemmend en als de mensen in de zaal het doorkrijgen hoor je sommigen zacht zingen op de klanken van Bruce zijn gitaar. Als ik om me heen kijk zie ik een aantal Amerikanen trots uitstralen bij het horen van het nummer, of wellicht hopen weer trots te kunnen voelen in de nabije toekomst. Na het volkslied telt Bruce af en de band dendert als een orkaan in Born in the USA direct gevolgd door Badlands. Voor de tour heb ik me afgevraagd hoe te openen en dacht aan Born in the USA in combinatie met Souls of the Departed, maar Bruce weet weer de juiste keus te maken. Van de eerste tonen van het volkslied tot aan de laatste noten van Badlands is zo“n krachtig statement en eentje die moeilijk te missen is. Het maakt duidelijk wat het land kan zijn maar niet is en wat dat betekent voor de Amerikaan. Maar ook dat er mogelijkheden op verandering zijn als je je stem maar laat horen ofwel Vote for Change. Dit wordt versterkt door No Surrender en The Ties that Band. Wat me opvalt is de gedrevenheid van de band maar vooral Bruce, hij is op een missie en neemt die serieus en dat voegt kracht toe aan de muziek, al met al een overrompelend begin van de show. Dan brengt Bruce de show terug naar de mens, de individu, de arbeider oftewel de Amerikaan in nood met het trio Darkness, Johnny 99 en Youngstown. En hier maakt Bruce nog meer indruk, Darkness is krachtig als altijd en verstillend. Voor Johnny 99 spreekt Bruce voor het eerst en wel over de werkloosheid in Michigan, het aantal werklozen en het aantal soldaten uit Michigan die vechten in Irak en Afghanistan. Bruce eert ze en hoopt dat ze snel thuis mogen komen, wat tot een emotionele reactie leidt onder het publiek. Die emotie zit ook duidelijk in Johnny 99 die een full band uitvoering krijgt. Bruce op electrische gitaar draagt het nummer samen met Danny op accordion, Nils op pedalsteel en Soozie op Viool. Dit is een prachtige uitvoering van dit nummer over iemand op zijn kwetsbaarst in een maatschappij van onverschillige politiek. Dit is zo“n kippenvel moment die net zo goed voelt als dat die pijnlijk is. Bruce vergeet op den duur zijn gitaarrif waardoor we even alleen de klanken van Bruce zijn stem horen voor hij zijn gitaar er weer langzaam in mengt. De overgang van Johnny 99 naar Youngstown is niet zo groot en juist daardoor prachtig. Het is dezelfde uitvoering als tijdens de Reunion tour maar met een nog scherpere gitaarsolo van Nils. Hij staat vlak voor ons en het je kunt er alleen met puur respect naar kijken, iets wat Bruce ook heel erg duidelijk doet. Als Bruce na de solo van Nils naar de achterkant van het podium loopt gaat het duimpje naar Nils omhoog die dat stukje respect met een mooie glimlach ontvangt.

Na Youngstown roept Bruce John Fogerty het podium op. Wat er dan gebeurt is prachtig om te zien, Fogerty komt het podium opgestormd met een energie en enthousiasme die ongekend is. Je ziet dat Bruce er duidelijk van geniet. Bruce en Fogerty spelen samen vier nummers te beginnen met het aanstekelijke Centerfield (met Fogerty op een gitaar in de vorm van een honkbalknuppel). Deja Vu is een nieuw nummer over de vergelijking tussen de oorlog in Irak en Vietnam, muzikaal niet veelzeggend maar toch indrukwekkend. Daarna één van de hoogtepunten van de avond, Fortunate Son door Bruce en Fogerty als duet gebracht. Prachtig nummer in een geweldige uitvoering en juist op dit moment erg relevant. The Promised Land brengt de eerste tonen van geloof en hoop, ook dit nummer is een duet met Fogerty. Dit werkte bij Fortunate Son beter en vooral omdat Fogerty het tweede couplet voor zijn rekening nam, hij kon daar niet de kracht in leggen die we van Bruce gewend zijn. Ondanks dat toch iets van verlichting wat verder gevoed wordt door The Rising, waarbij opviel dat Bruce het nummer aan het einde afkapte net voordat Patti zich wilde voegen bij Bruce en Steve voor de laatste lalalala“s. Bruce moest dit dan ook even uitleggen aan Patti na afloop van het nummer.

Bruce loopt terug naar de microfoon en roept Michael Stipe het podium op voor een prachtige uitvoering van Because the Night. Stipe schijnt een groot fan van Patti Smith te zijn en van haar uitvoering van dit nummer. De tekst is dus ook zoals die destijds door Patti Smith is opgenomen en iets afwijkend van de ons bekende uitvoering. Bruce en Stipe wisselen de coupletten en Bruce laat wederom zien dat hij als gitarist nog steeds groeit, geweldige solo. Over Mary“s Place ben ik graag kort, niet mijn favoriet. In het middenstuk dit keer geen bandintroductie maar een soort Light of Day rap en een acteur op het podium. Deze moet een Republikein voorstellen en die aangeeft dat hij van mening is veranderd en op Kerry zal stemmen waarop Bruce hem een "Bush must Go" bordje meegeeft. Beetje Amerikaans, beetje show en wat mij betreft wat afbreuk doende aan het muzikale statement tot dan toe. En dan zoals Bruce grapt: "mijn favoriete gedeelte van de show" ofwel zijn Public Service Announcement. Bruce houdt het kort en heeft het over de belofte van Amerika en dat het tijd is die belofte voor iedereen in te lossen. Hij acht Kerry in staat het land in de goede richting te krijgen. Verder geeft hij aan dat het een fabeltje is dat Amerika altijd gelijk heeft maar dat Amerika wel echt is en dat de Amerikanen nu aan het werk moeten om dat waar te maken. "Het land dat nu leeft in onze harten wacht", aldus Bruce. Persoonlijk denk ik dat Bruce hier de juiste snaar raakt. Hij gaat uit van de mogelijkheden van Amerika, de kracht van de mensen en de dromen in hun hart. Dit zet hij kracht bij door een gedreven Born to Run in te zetten. Juist in deze setting krijgt dit nummer zijn kracht terug en gaat het niet meer om onmogelijke romantiek maar wordt het een noodzakelijk doel.

Born to Run betekent het einde van de reguliere set. De band verlaat het podium maar Clarence blijft achter, hij zoekt een krukje op achter de orgel van Danny. Het is duidelijk dat Clarence het zwaar heeft wat voeding geeft aan vele geruchten. Dat er iets speelt is duidelijk want ondanks dat de band probeert Clarence erbij te betrekken lijkt dat niet echt te lukken. Over zijn solo's dit keer geen kwaad woord want die waren gewoon van een goed niveau. Maar hij lijkt er niet meer echt bij en heeft duidelijk grote fysieke problemen. Tijdens de eerste toegift Travelin Band moesten Nils en Fogerty hem er twee keer aan herinneren dat hij een solo moest spelen. Ik hoor verschillende geluiden en zal hier binnenkort een column aan wijden.

Travelin Band is voor de rest een lekkere opener van de toegiften en de band en publiek gaan er helemaal in op. Dan is het tijd voor de hele line-up om het nummer Peace, Love & Understanding gezamenlijk te brengen. Wederom een energiek nummer met een duidelijke boodschap en het werkt aanstekelijk. Dit zelfde geldt in mindere mate voor het laatste nummer People have the Power, het blijft hangen in je hoofd maar toch komt het niet echt los. The Dixie Chicks staan bij dit nummer ook op het podium en zingen hun deuntje mee, al met al een einde die recht doet aan de bedoeling van de avond.

Teruglopend naar mijn motel kan ik enkel concluderen wederom een geweldige Springsteenshow te hebben gezien, vol energie, humor, plezier en kracht. De politieke boodschap heeft de nummers en dus de show zelfs van een extra dimensie voorzien waardoor het nog relevanter aanvoelt. Uiteindelijk doet Bruce wat hij altijd heeft gedaan, zoeken naar mogelijkheden, verwezenlijken van dromen en je stem laten horen. Dat gevoel heb ik aan deze show overgehouden. Daarnaast de bevestiging dat de band en Bruce nog steeds in vorm zijn en dat Bruce ergens mee bezig lijkt. Ik kan dit niet echt staven maar is een gevoel als je naar de band kijkt. Bruce zelf is ook erg bezig zich verder te ontwikkelen als gitarist, hij kijkt duidelijk naar Buck van REM en ook naar Nils en zijn solo's zijn gedreven. Volgens mij kunnen we nog wel wat moois verwachten in de nabije toekomst, hopelijk met Clarence. Conclusie: dit was een geweldige Rock 'n Roll show met als hart gedeelde idealen over vrijheid, rechtvaardigheid, eerlijkheid, plezier en het recht op je eigen dromen. Volgens mij is dat waar Rock 'n Roll voor staat en dus is de opzet geslaagd. Of dit zal bijdragen tot een verandering in Amerika en dus de wereld weet ik niet maar ik hoop het met heel mijn hart....

Erik, 5 oktober 2004

Kijk voor de foto's die ik heb gemaakt tijdens de show in de fotosectie.